Carp*

Dit jaar werden al ruim 85.000 werknemers de laan uitgestuurd, blijkt uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek. Nog steeds lopen grote groepen werknemers het risico om hun baan te verliezen. Weten zij eigenlijk wel wat te doen bij ontslag? Carp* geeft 7 tips.

1. Ga niet meteen akkoord
De eerste tip op www.wattedoenbijontslag.nl windt er geen doekjes om: zelfs al lijkt het dat de werkgever een uitstekend voorstel doet, hap niet direct toe. Want hoe weet je dat je alle consequenties van het ontslag op een rij hebt?
Op de website wordt geadviseerd om niet meteen akkoord te gaan met het ontslag, maar eerst uit te zoeken of je een WW-uitkering krijgt, of de toegezegde ontslagvergoeding realistisch is en of de werkgever in zijn recht staat om jou te ontslaan. De antwoorden op deze vragen zijn te vinden bij de vakbond, een rechtsbijstandsverzekeraar, het Juridisch Loket of een advocaat.

2. Schakel rechtsbijstand in
Het arbeids- en ontslagrecht is ingewikkeld. Het is dan ook slim om een rechtskundig adviseur in de arm te nemen. Bij de kantongerechtprocedures is dit meestal een advocaat, die vind je via De Nederlandse Orde van Advocaten. Wie een rechtsbijstandverzekering heeft, kan terecht bij zijn verzekeraar. Kijk op www.rvr.org voor verschillende vormen van rechtsbijstand. Ook veel brancheverenigingen, ondernemersverenigingen en vakbonden bieden juridische diensten aan. Zelfs een accountant of belastingadviseur kan helpen; zij hebben vaak ervaring met arbeidsrecht of ze werken samen met een juridisch adviseur. Een alternatief is mediation via Het Nederlands Mediaton Instituut.

3. Check of de baas in zijn recht staat
Wie zijn ontslag wil aanvechten, doet er goed aan zich te verdiepen in de plichten van de werkgever. Als die de fout in gaat, dan kan hij verwijtbaar zijn voor het ontslag. Zo is alleen schriftelijk ontslag geldig, moet de werkgever een reden opgeven voor het ontslag, moet hij de opzegtermijn respecteren en heeft hij toestemming nodig van het CWI, van de kantonrechter of van de werknemer zelf. Er staan ook regels over ontslag in de CAO of arbeidsovereenkomst. Ga na of de werkgever die opvolgt. Komt de ontslagkwestie voor de kantonrechter, dan moet de baas aantonen dat hij alles heeft gedaan om ontslag te voorkomen. Heeft hij de werknemer op tijd bijgeschoold? Heeft hij voor de benodigde faciliteiten gezorgd?

4. Klop aan bij het UWV
Iedereen die werkloos dreigt te worden kan zich al vanaf vier maanden vóór het (vermoedelijke) ontslag melden bij het UWV Werkbedrijf voor hulp bij het zoeken naar een nieuwe baan. Een werkloosheidsuitkering (WW) kan vanaf drie weken voor het ontslag worden aangevraagd. Voordat er een uitkering aangevraagd kan worden, is het noodzakelijk om ingeschreven te staan als werkzoekende. Let op: een CV plaatsen op www.werk.nl (de website van het UWV Werkbedrijf) geldt niet als inschrijving.

5. Let op de centen
Aan het einde van een dienstverband moet er een eindafrekening komen: vakantiegeld, niet opgenomen vakantiedagen, nog te betalen declaraties of reiskosten, spaarregelingen en eventueel een opgebouwde vergoeding zoals de gouden handdruk. Zorg dat dit in de vaststellingsovereenkomst staat, het document dat de werkgever opstelt over de beëindiging van de arbeidsovereenkomst. In die vaststellingsovereenkomst worden ook afspraken gemaakt over bijvoorbeeld een afvloeiingsregeling en de pensioenopbouw. Het is de taak van de werkgever om het vertrek van de werknemer te melden bij UWV, Belastingdienst en het pensioenfonds.

6. Bereken de ontslagvergoeding
Met ingang van 1 januari 2009 is de ontslagvergoeding verlaagd. Hoeveel iemand krijgt hangt af van leeftijd en het aantal gewerkte jaren. Wat ook meespeelt, is de zogenoemde correctiefactor (c-factor). Voor de wijziging werd daar alleen wangedrag onder verstaan, in de nieuwe situatie spelen ook de financiële situatie van de werkgever, de arbeidsmarktpositie van de werknemer en de scholingskosten een rol. Voor wie wil weten waar hij recht op heeft: www.kantonrechtersformule.nl.

7. Zit niet bij de pakken neer
We weten dat het makkelijk gezegd is, maar toch vinden wij het écht niet nodig om na ontslag snikkend in een hoekje te kruipen en een depressie in te luiden. Bekijk het van de zonnige kant: eindelijk is er tijd voor een breiclub, voor die cursus Belgisch bier brouwen of om eens goed na te denken over wat je nou écht wilt met je leven. Uit een onderzoek van de Vlaamse vacaturekrant Jobat blijkt dat zes van de tien ontslagen werknemers een betere baan vinden!

Door Loes Evers