Carp*

Iedereen wil leuk werk, het liefst met veel vrijheid, een hoog salaris en natuurlijk ook een baan op niveau. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Vooral als je een tijdje op weg bent merk je dat je loopbaanpad niet altijd moeiteloos steil omhoog gaat. Soms heb je rugwind en soms heb je tegenwind. Hoe ga je daarmee om? Hoe hou je jezelf staande in turbulente tijden en hoe zorg je dat je komt waar je wezen wilt? Loopbaanadviseur Erik den Draak (1964) schrijft voor Carp.nl periodiek columns over solliciteren, werk en loopbaan waar diverse loopbaanthema's in aan de orde komen.

Zomaar een selectie uit het nieuws van vandaag: “Kwart afgestudeerden Windesheim had geen diploma mogen krijgen”, “Rotterdamse leraren moeten taaltoets maken” en “Haagse Hogeschool betaalde studiebegeleider per diploma”. Als ik zo’n rijtje lees ben ik blij dat er überhaupt nog diploma’s uitgereikt worden, want de juiste spelling van het woord “diploma” alleen al, zal van menig leraar een flinke inspanning vergen.

We zijn de afgelopen decennia flink vooruit gegaan met ons onderwijs. Niet langer wordt er domweg kennis onderwezen, de focus ligt nu op ‘zelfwerkzaamheid’. “Gebruikmakend van de leermogelijkheden die de staf aanbiedt zal de student in belangrijke mate zelf het leerproces inrichten en organiseren”, staat er in een studiegids. In de wereld van onderwijsdeskundigen zijn leerlingen, of studenten zoals je ze tegenwoordig na de crèche moet noemen, nieuwsgierige intellectuelen in de dop die je slechts het lesmateriaal hoeft aan te bieden, waarna ze dat gretig tot zich nemen en de docent dankbaar vragen om nog meer.

Dat er af en toe een leraar in elkaar wordt geslagen, met een mes wordt bedreigd of een schaar naar zijn hoofd gegooid krijgt, mag de pret van het positieve mensbeeld niet bederven. “Willen leerlingen in hun eigen tempo leren, dan is het nodig dat ze een zekere mate van zelfstandigheid hebben. Ze moeten zelfstandig de taak kunnen plannen en uitvoeren, zonder al te veel sturing”, zo lees ik over het moderne onderwijs.

Ik denk terug aan mijn eigen middelbareschooltijd. Met de zelfstandigheid om mijn eigen leertempo te bepalen had ik wel raad geweten. Dat was er toen niet bij, ik kreeg nog strafwerk als ik mijn huiswerk niet gemaakt had. Van de docente Frans eens 200 strafregels en 50 extra omdat ik als gevolg van mijn nalatigheid ook nog eens een onvoldoende had gehaald. Zou ik nu naar de middelbare school gaan, dan was de discussie met mijn lerares wel anders verlopen.

“Erik, heb jij je huiswerk niet gemaakt?”
“Nee, Antoinette, ik heb gekozen voor zelfstandigheid waarin ik zonder al te veel sturing mijn taak kan plannen”
“Goed zo, Erik, dan heb je nu een tien!”

En passant heeft Antoinette ook haar geld weer verdiend, want ze krijgt een bonus als al haar leerlingen een tien hebben gehaald. Van leraren wordt verwacht dat zij zich geheel inleven in de wereld van de leerling en afdalen naar zijn niveau; de autoritaire Bint uit Bordewijks gelijknamige roman zou zich in zijn graf omdraaien als hij dat hoorde. “Zelfontplooiing”, “geluk”, “autonomie” en “relationele vaardigheden” zijn de primaire focus van het onderwijs, zo lees ik als ik ‘doelstellingen van het onderwijs’ google; zelden of nooit gaat het over rekenen en taal. 

Ondertussen lijken sommigen zich toch een beetje zorgen te maken, dat spreekt ook wel uit de nieuwsberichten. Zou dat soms te maken hebben met een ander bericht op de onderwijspagina van De Volkskrant? “Westerse kinderen liggen drie jaar achter op Chinezen”, staat er en lezing van het artikel leert mij dat in China de gemiddelde 15-jarige leerling voor wiskunde een niveau heeft dat drie jaar ligt boven dat van ons. Maar ze hebben geen zelfwerkzaamheid! Niks zelf plannen en sturen van het leerproces, geen autonomie of relationele vaardigheden maar nadruk op kennis die wordt onderwezen door leraren met een hoog niveau waar de leerlingen naar moeten luisteren.

Rare jongens, die Chinezen.

Erik den Draak (1964) is loopbaanadviseur, schrijver en ondernemer. Auteur van "Spring eruit met je sollicitatiebrief". Naast diverse (web-) publicaties schrijft hij columns over solliciteren, werk en loopbaan voor Carp.nl. Zijn bedrijf Emergion BV geeft websites uit op het gebied van solliciteren, werk en loopbaan (-advies). Bekende uitgaven zijn Loopbaanadvies.net en Loopbaanadvies.nl